door John Hoofs (foto’s Rob Oostwegel)
Dat wil zeggen: de stichting die het kevinsje liet bouwen werd in 1713 opgericht. Twee jaar later gingen de ‘derthien huijskens tot bewoninge van eenige arme vrou persoonen van de warachtige Roomsche Catholijcke religie’ open. Tijd voor een duik in de historie.
Zonder rozenkrans kon je het schudden, driehonderd jaar geleden. Arme vrouwen die belangstelling hadden voor een van de dertien huisjes die de ‘Fundatie van St. Marten in de Groote Leurestraet’ voor hen liet bouwen, verplichtten zich ‘alle dagen te bidden 10 Pater nosters en 10 Ave Maria, tot lavenis van de ziel van den fondateur, zijne vrienden en alle gelovige zielen’. De stichtster was joffe Helena Frencken, zus van Martinus Frencken, een kanunnik van het kapittel van Sint Servaas. Hij stierf begin 1713 en uit zijn nalatenschap liet ze ’ter volbrenging der begeerde ende goede intentie van wijlen haeren broeder salig’ een particulier hofje bouwen voor een doelgroep die nog niet bediend werd.
Maastricht telde in die jaren wel dertien kevinsjes (dialect voor conventje, huisje in een begijnhof). Rijke particulieren trokken zich het lot aan van veel minder bedeelde inwoners en pechvogels. De stad had in die tijd onder meer een protestants weeshuis, een katholiek armenhuis, een huis voor vondelingen, een oudemannenhuis, een gebrekkigenhuis voor bejaarden en invaliden en een gesticht voor geestelijk gestoorden. De informatie staat keurig op de website van Hofje Sint Maartenshuizen, dat als laatste der Mohikanen is overgebleven. De stichting achter het kevinsje werkt nog steeds volgens de richtlijn van driehonderd jaar geleden: helpen van mensen in de verdrukking.
Rutger van Basten Batenburg, provisor (bestuurder) penningmeester, rept van ouderwetse charitas, sjariteit in het Maastrichts:
“Mensen in de marge van de samenleving de kans bieden om in een goedkope woning te wonen, is nog steeds wat we doen.”
Nee, elke dag bidden in ruil voor een plekje hoeft al heel lang niet meer. Maar acceptatiecriteria zijn er nog wel degelijk. Wie in aanmerking wil komen voor een hofjeswoning (woonoppervlak 40 vierkante meter) moet 55+ en alleenstaand zijn én minder dan 34.085 euro inkomen hebben. Van Basten Batenburg: “Door de groei van de welvaartsstaat, de komst van de AOW en de overname van particuliere liefdadigheid door de overheid, nam de behoefte aan ons soort hofjes af. We leven nu in een tijd waarin ineens wordt gesproken over de participatiesamenleving. Het beroep op de Voedselbank is groter dan ooit. Er zijn nog altijd mensen die tussen de wal en het schip vallen. Dat blijft onze doelgroep. We doen als stichting ook nog altijd de bewonersselectie, (en) willen ons ervan overtuigen dat de mensen die we een woning toewijzen onze hulp ook echt kunnen gebruiken. We kiezen ook bewust voor een persoonlijke relatie met onze bewoners, ook om de sfeer onderling goed te houden.”
De ligging van het hofje (oorspronkelijke bouwkosten 14.500 gulden) is in de loop der tijd goud waard geworden. Toen het opende, lag het een stuk buiten het centrum. Door de eeuwen rukte de bebouwing op en nu ligt ’t kevinsje oppe Luurestraot in het chique Jekerkwartier, pal naast onbetaalbare monumentale herenhuizen. Wonen op stand voor – een relatieve – habbekrats en alle geneugten van de stad onder handbereik. Een mooie binnentuin voor gezamenlijk gebruik vervolmaakt het plaatje. Bewoner Theo Verheijde beaamt het volmondig: “Prachtige plek, rustig, mooie buurt, park om de hoek, winkels op loopafstand. En we kijken bovendien een beetje naar elkaar om. Ook belangrijk.”
Restauratie van gevelsteen
De van oorsprong kleurrijke gevelsteen in reliëf van Sint Maarten die zijn mantel deelt met een arme sloeber, wordt dit jaar nog gerestaureerd. De afbeelding boven de toegangsdeur naar het Sint Maartenshofje is door regen en wind aangetast. De woningen – samen rijksmonument – kregen dit jaar onder meer nieuwe dakgoten.
Continuïteit
In 2026 is Stichting Hofje Sintmaartenshuizen een samenwerking aangegaan met de stichting Lambert van Middelhoven, hiervoor genoemd. Beide stichtingen bedienen dezelfde doelgroep: ouderen uit Maastricht e.o. 4 (van de 7) provisoren van de laatst genoemde stichting zijn in de plaats gekomen van 2 teruggetreden provisoren van het hofje. Het bestuur van het hofje is zodoende cedert 2026 samengesteld als volgt:
- C. Regout, provisor voorzitter/secretaris.
- A. van der Feltz, provisor penningmeester
- L. de Moor, provisor gebouwen
- L. van Lidth de Jeude, provisor bewoners contact
- Ch. de Loë, provisor
